Overwinteren in Luxor

Overwinteren in Luxor

Inmiddels zijn we alweer twee weken in Egypte. Mijn moeder, die veel baat heeft van het droge klimaat, is ook mee. Ditmaal verblijven we een maand in Luxor, in een appartement van de eigenaar van het Nile Valley Hotel. Het heeft een heerlijk balkon met uitzicht over de velden en het westelijke rotsplateau. Op de rand van het groen bevinden zich de grote koninklijke graftempels, en verscholen in de heuvels liggen de graven van de koningen, edelen en ambachtslieden uit het Oude Egypte.

Er is een schooltje waar elke morgen het volkslied klinkt. Af en toe slaan de honden aan en je hoort ezels balken, hanen kraaien en auto’s toeteren. De buurman verbrandt zijn afval, met zwarte rookwolken tot gevolg. Er is geen riool, wel hebben we een handig filter voor drinkwater. Het is rustig en landelijk maar er is altijd wat te zien. Een jongetje helpt zijn vader in de tuin. Een tractor ploegt het land om waarna het geïrrigeerd wordt met behulp van een waterpomp, dijkjes en een hak die zo uit de tijd van de farao’s kan stammen. Het is of je in een openluchtmuseum woont, inclusief toeristen.

Uitzicht vanaf het balkon

Het lijkt weer goed te gaan in Luxor. Hotels zijn aan het verbouwen, er komen busladingen bezoekers naar de tempel van Karnak en de Vallei der Koningen. Op de corniche langs de Nijl ligt nieuwe bestrating, er zijn perkjes aangelegd en overdekte bankjes neergezet. Er wordt driftig bewaterd, gesopt en gedweild. Iemand heeft zich over de city marketing gebogen: overal prijkt het nieuwe stadslogo en de felukka’s hebben nieuwe gekleurde zeilen.

Na het loslaten van de valuta in 2016 zijn de prijzen gestegen. Maar twee verse baladi broodjes kun je krijgen voor slechts 1 Egyptische pond, en drie eieren kosten 5 pond. De overheidsveerboot kost 5 pond voor buitenlanders, en voor 20 pond maak je een korte rit met taxi of tuktuk. Alleen de prijzen voor boeken in de Aboudi boekwinkel zijn nu helaas erg hoog, zodat de boeken goedkoper online te krijgen zijn. Voor 150 pond eet je heerlijke chicken curry met rijst, brood, tahina en een drankje bij het Amon hotel, en voor omgerekend 10 euro heb je een copieuze lunch bij Marsam na een ochtend tombejagen.

De nieuwe bestrating wordt gedweild met een tankwagentje

Ook de toegangsprijzen tot oudheden zijn gestegen, zodat het voordelig kan zijn bij een kort bezoek van een paar dagen de Luxor Pas te nemen (beschikbaar met en zonder de tombes van Seti I en Nefertari). Het fotograferen met telefoons is bij gebrek aan handhaving vrijgegeven, en schijnt zelfs toegestaan in het graf van Seti I. Voor fotograferen met een echte camera zijn fotokaartjes te koop voor 300 pond, te gebruiken in drie tombes per site. In tempels mag gewoon gefotografeerd worden.

In het Mummification Museum worden af en toe gratis lezingen gegeven door archeologen, en er zijn wekelijks ‘Pop Up Walks‘ voor wie in een groep wil wandelen. Er is een Facebookpagina waar events in Luxor worden gemeld. Op de westoever bevindt zich de Luxor Art Gallery waar geregeld iets nieuws te zien is, zoals momenteel de ‘Daughters of the Nile’ tentoonstelling. In het brandschone café ernaast kun je vegetarisch eten en op de koop toe het servies aanschaffen.

Luxor Art Gallery

Kortom, het is goed toeven in Luxor. De temperatuur is bovendien gedaald, je merkt dat het winter gaat worden. Dat bekent dat het nog steeds 27 graden is, maar met een verkoelend briesje uit het noorden. Voor nog meer koelte plonzen we in het zwembad van het Nile Valley Hotel, of nemen een citroensapje op het dakterras met uitzicht op de Nijl.

Gedecoreerde grafkisten ontdekt in Luxor

Gedecoreerde grafkisten ontdekt in Luxor

De archeologische missie van het Franse Instituut (IFAO) en de Universiteit van Straatsburg onder leiding van Frédéric Colin hebben een nieuwe ontdekking gedaan in de Assassif-necropool in Luxor. Drie gedecoreerde houten kisten kwamen aan het licht.

De bontgekleurde kisten dateren uit de 18e dynastie en zijn goed geconserveerd. Twee van de kisten behoren aan vrouwen toe. Op de zijkant van een van de kisten zijn rouwsters afgebeeld rond een boot met de sarcofaag van de overledene. Deze professionele klaagvrouwen konden worden ingehuurd bij de begrafenis.

Vorig jaar werd al een stenen stèle gevonden met namen erop van de eigenaren van een naburig graf, en twee gedecoreerde kisten, ook uit de 18e dynastie.

Originele bericht en foto’s

Nieuwe ontdekkingen in Thebe-West

Nieuwe ontdekkingen in Thebe-West

Zaterdag gaf Piers Litherland, archeoloog uit Cambridge, een interessante lezing in het Mummification Museum in Luxor.

Hoewel het Dal der Koningen nagenoeg uitgeput is, zijn er nog veel koninklijke tombes uit de 18e dynastie zoek. Al in 1916 ondernam Howard Carter, later beroemd vanwege zijn ontdekking van het graf van Toetanchamon, een survey in de westelijke wadi’s bij Luxor. Daar vond hij onder andere de kliftombe van Hatsjepsoet (uit de tijd dat ze koningin was en nog geen farao), en van haar dochter Neferoere. Ook het graf van de drie buitenlandse prinsessen van Toetmosis III bevindt zich in een van deze wadi’s.

In 2014 had ik het voorrecht in dit gebied te lopen met Huib van Verseveld en Joost Golverdingen, die veel verstand hebben van de graffiti op de rotswanden. Het is een dor en droog gebied waar in de wijde omtrek geen leven is te bespeuren. Maar was dit altijd zo?

De kliftombe van Hatsjepsoet

Piers Litherland stuitte met zijn onderzoek in de westelijke wadi’s op resten van zeer rijke begravingen. Hij vond ca. 80 albasten canopenvazen die moedwillig waren vernield. Een verzameling ondiepe kuilgraven met een kluwen aan schachten. Hoge kwaliteit halfedelstenen inlegwerk afkomstig van sarcofagen en meubels, vergelijkbaar met het inlegwerk op de tweede kist van Toetanchamon. De namen op de canopenvazen wezen op prinsessen met bijzondere epitheta, met verwijzingen naar de Atoncultus en bekwaamheid in dans.

Interessant was Litherland’s these over het klimaat van Egypte tijdens de 18e dynastie. De geologie van de grond in de westelijke wadi’s laat sporen zien van heftige regenval. Regen in de woestijn? Gezien afbeeldingen van vee en rijke begroeiing rond Malqata, het nabijgelegen paleis van Amenhotep III, moet het gebied eens groen zijn geweest. Heeft deze piek in globale warmte en vochtigheid (te zien aan Groenlandse ijskernen), de zogenaamde ‘Minoïsche Warme Periode’, bijgedragen aan de opkomst van het Nieuwe Rijk? Alleen hoge landbouwproductie kon volgens Litherland leiden tot de golf van monumentenbouw en gebiedsuitbreiding tijdens de 18e dynastie. Ook tijdens het Oude Rijk, Middenrijk en de Romeinse tijd zijn zulke warmteperiodes te bespeuren. Een interessante theorie die zeker meer aandacht verdient.

Blok uit Karnak waarop mogelijk het paleis van Amenhotep III wordt afgebeeld, met bomen en veekralen

Raadsel blijft waarom de herinnering aan deze koninklijke vrouwen werd vernield. Op de canopenvazen zijn beitelsporen te vinden die wijzen op officieel verordeneerde destructie (beitels waren immers overheidsbezit). Mogelijk had dit te maken met de opkomst van de Atonreligie, maar hiervoor is meer onderzoek nodig.