De glimlach van Hetepheres
In het dubbelbeeld van Hetepheres en Meresankh staan moeder en dochter gearmd afgebeeld in de klassieke Ouderijks stijl: in een simpele, bijna doorschijnende lange jurk met de armen stijf langs het lichaam, de ledematen wat blokkig afgebeeld en de spieren geaccentueerd. Toch speelt er een glimlach rond de mond van Hetepheres als ze haar arm om haar dochter slaat.
Egyptische kunst wordt vaak gezien als tijdloos en Egyptische afbeeldingen zijn uit duizenden te herkennen. Toch zitten er grote ontwikkelingen in de 3000 jaar waarin de Egyptische kunst als beeldtaal werd gebruik. Zo kun je met enige oefening feilloos herkennen of iets een Ouderijks, Middenrijks, Nieuwerijks pre-Amarna of Ramessidisch beeld is, of een archaïserende kopie uit de Late Periode. Elk tijdsbestek had zijn eigen waardes die werden uitgedrukt in de kunst.
Zo waren Meresankh en Hetepheres niet zomaar vrouwen: Meresankh was de kleindochter van koning Khufu die de grootste piramide van Giza had laten bouwen, en de vrouw van diens opvolger Khafre. Zelfs in steen is de liefde van Hetepheres voor haar dochter gevat: ze gaf Meresankh een zwartgranieten sarcofaag (met steen uit de groeves in het verre zuiden van Aswan) voor haar waarschijnlijk vroegtijdige begrafenis, en ook op de canopenvazen in het graf staat afgebeeld hoe ze haar dochter omhelst.
Dit tegen de achtergrond van de vierde Egyptische dynastie, wanneer het Oude Rijk economisch opklimt tot grote hoogtes, met ongeëvenaarde piramidebouw en consolidatie van macht tot gevolg. In een tijd dat men gelooft dat de koning een god op aarde is en iedereen in de schaduw van zijn monument begraven wil worden. Het rijk zou nog honderden jaren gedijen tot interne strubbelingen en externe klimaatverandering het zou doen wankelen en vallen.
Wilt u meer weten over dit soort verhalen achter de beeldhouwwerken, monumenten en kunstvoorwerpen die de oude Egyptenaren ons hebben nagelaten?
Volg dan de cursus Eeuwige schoonheid: 3000 jaar Egyptische beeldhouwkunst, grafkunst en materiële cultuur!
Met acht online hoorcolleges en een rondleiding door het Rijksmuseum van Oudheden ter afsluiting.
