Zomercursus: Het oude Egypte in geuren en kleuren

Beschrijving

In de schaduw van de sycomoor: Bloeiende natuur in de Egyptische kunst

Nicky van de Beek

Wie de Thebaanse tombes binnenstapt, betreedt een wereld in volle bloei. De wanden tonen tempeltuinen, fruitbomen en weelderige bloemenkransen. De burgemeester van Thebe Sennefer liet het plafond van zijn grafkamer overdekken met geschilderde wijnranken. Palmen, vijgenbomen en lotusvijvers omringen de overledene als een eeuwige tuin, zorgvuldig aangelegd voor het leven na de dood.

De tuin was in het oude Egypte meer dan een lustoord. Graftuinen, aangelegd bij de tombes in de Thebaanse necropool, dienden als reële en symbolische ruimte: een plek van koelte, voedsel en goddelijke aanwezigheid. Het hiernamaals wordt voorgesteld als een netwerk van eilandjes waarop de rijke graanoogst wordt binnengehaald. De grafeigenaar en zijn Ba rusten in de schaduw van de sycomoor, terwijl een godin tevoorschijn komt uit het gebladerte om de overledene te voeden en te laven.

Maar de wortels van deze beeldtaal liggen dieper. Al in de mastaba’s van het Oude Rijk worden de oevers van de Nijl in beeld gebracht als een wemelend landschap van papyrusmoeras, vogels en vissen. In deze lezing volgen we die groene draad: van het Nijllandschap in de vroegste grafmonumenten tot de bloeiende tuinen van Thebe.

Het aroma van leven en wedergeboorte: De lotus, mirre en zalfkegel in Egyptische grafdecoraties

Ning Wah Choy

In de banketscènes in de elitegraven van de 18e dynastie is de blauwe lotus – ook wel waterlelie genoemd – alom vertegenwoordigd. De bloem verschijnt als haardiadeem, halsketting en als decoratie op zalfkegels. Maar zij is meer dan slechts ornament: aan de lotusbloem wordt ook bewust geroken.

In de loop van de 18e dynastie wordt een nieuwe geurbeleving geïntroduceerd: de alruinvrucht. Afbeeldingen van parfumwerkplaatsen geven ons bovendien een fascinerende blik op het productieproces van geurige oliën en zalven.

De banketscène werd aangebracht met het oog op de eeuwigheid. Hoewel veel reliëfs in de loop der tijd zijn beschadigd of verdwenen, hebben de afgebeelde en benoemde geuren de reis door de tijd overleefd. Tot op de dag van vandaag worden zij verwerkt in parfums en gebruikt binnen de aromatherapie.

Tijdens deze lezing en rondleiding is er tevens aandacht voor de afgebeelde oor- en armsieraden. Zo komt de banketscène — letterlijk én figuurlijk — opnieuw tot leven.

Sprekers

Nicky van de Beek is een bevlogen spreekster die zich al twintig jaar wijdt aan haar passie, de Egyptologie. Na studies in Leiden en Mainz (waar ze onderzoek deed naar landschap in de Oudegyptische grafkunst) zal ze dit jaar haar doctorstitel verdedigen. Naast schrijven, reizen en het doen van onderzoek neemt ze het publiek graag mee in de wereld van het oude Egypte.

Ning Wah Choy begon al tijdens haar positie als docent geschiedenis aan het Berlage Lyceum in Amsterdam aan de studie Egyptologie aan de Universiteit van Leiden. Zij behaalde daar haar Masterdiploma in 2025. Naast de ontwikkeling van de hoofdkegel in grafdecoraties en op grafkisten gaat haar interesse uit naar de banketscènes afgebeeld in de Ouderijks mastaba’s en in hoeverre die representatief zijn voor gelijktijdige maatschappelijke ontwikkelingen. Ook doet zij onderzoek naar de afkomst en de ontwikkeling van portretmummies in Romeins Egypte.

 

 

 

Algemene voorwaarden