Egyptologie.nu

Egyptologie voor iedereen

Lezingen in december

Even leek het erop dat het leven zich weer offline kon afspelen, maar voor de binnenblijvers hebben we weer een aantal mooie lezingen en congressen op een rijtje gezet:

Dinsdag 7 december, 17.00 uur

Between plan and reality: The Lepsius cemetery in Dahshur
Anna Grünberg (Universität Leipzig)

The necropolis of Dahshur forms an important part of the royal burial landscape of the Old and Middle Kingdom. Therefore, it offers plenty of opportunities to draw and specify various lines of development not only of royal but also elite funerary and cultic traditions. One interesting area in regard of such questions is the one of the Lepsius mastaba cemetery, located centrally between the two pyramids of Snofru. With its over 20 tombs, all of which are arranged in straight rows and lines, it forms a direct link between the grid-like cemeteries at Meidum and Giza and therefore can help to better understand the idea and implementation of state-planned tombs. The basis of this and further topics of research is formed by the results of the excavations of the DAI Cairo in the area of the Lepsius Cemetery, parts of which are to be presented in the lecture.

Meer informatie

Zaterdag 11 december, 13 – 16.15 uur

Huis van Horus donateursdag
Kosten: €5 voor niet-donateurs

Met twee lezingen:

Europese aciviteiten in Sheikh Abd el-Qurna aan het begin van de 19e eeuw
Eva Cornelisse, MA

Het gebied rond het dorp Sheikh Abd el-Qurna, gelegen op de westelijke oever van de Nijl in Luxor, was zo’n 200 jaar geleden het toneel van activiteiten die wij ons nu niet meer zouden kunnen voorstellen. Na de veldtocht van Napoleon was in Europa de interesse in het oude Egypte sterk toegenomen, met name door de publicatie van de Description de l’Égypte. De machtsovername door pasha Mohammed Ali leidde tot een situatie van relatieve rust in het land, waardoor een groeiende stroom Europeanen de weg vond naar Egypte. Kunstenaars en reizigers, verzamelaars en handelaars, velen kwamen terecht in Qurna, waar nog veel te ontdekken viel. Het was een tijd van ongekende mogelijkheden, er waren nog geen regels of beperkingen en Egyptische oudheden werden in grote getale naar Europa verscheept. Wie waren deze mensen, dikwijls markante persoonlijkheden- met bijbehorende anekdotes- en hoe gingen zij te werk? Van graven als verblijfplaats tot mummiekisten als brandhout, deze lezing geeft een boeiend inkijkje in hoe het er aan toe ging in het Qurna in de tijd van de pioniers van de egyptologie.

Egypte door een Belgische lens: Jean Capart en de collectie historische foto’s van de KMKG
Wouter Claes

In de beroemde egyptologische bibliotheek van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis (KMKG) in Brussel wordt naast een grote collectie boeken en tijdschriften ook een bijzondere fotocollectie bewaard. Zij werd aangelegd onder het initiatief van Jean Capart (1877–1947), de grondlegger van de egyptologie in België, en bestaat uit meer dan 7000 fotografische glasnegatieven. In deze lezing nemen we een kijkje in deze unieke collectie en ontdekken we hoe deze foto’s een uitzonderlijke kijk bieden op de opkomst en het belang van de egyptologie in België en daarbuiten in de eerste helft van de 20ste eeuw.

Meer informatie

Dinsdag 14 december, 18.15 uur

Neues aus Heliopolis. Ägyptisch-deutsche Ausgrabungen im August-Oktober 2021 im Sonnentempel von Matariya/Kairo
Florence Langermann and Prof. Dietrich Raue

Die Ausgrabungen des Ägyptischen Ministeriums für Tourismus und Antiken, des Ägyptischen Museums der Universität Leipzig und des i3Mainz-Institut für Raumbezogene Informations- und Messtechnik der Hochschule Mainz berichten über jüngste Entdeckungen.

Meer informatie

Woensdag 15 december, 18.30 uur

Von Monsterschlangen. Epigraphische Beobachtungen im Grab des Anchtifi von Hefat (Ende 3. Jt. v.Chr.)
Prof. Dr. Ludwig Morenz en David Sabel MA

Anchtifi von Hefat (heutige Region Mo’alla) ist eine der prägnantesten Figuren aus der ägyptischen Geschichte und ein besonderer „Zeitzeuge“ für das Ende des dritten Jahrtausends v. Chr. mit der Auflösung des Territorialstaates in der Zeit der Regionen. Seine Selbst-Präsentation wurde auf sieben Pfeiler seines Felsgrabes geschrieben. Zum Ausdruck ganz neuer Vorstellungen – einem geradezu „messianischen“ Anspruch als „Anfang der Menschen, Ende der Menschen“ – wurde eine neue Sprache geprägt, und diese Innovationskraft ging weiter bis in die Bild-Schriftlichkeit. Im Rahmen unserer Neuaufnahme des Grabes (in Kooperation mit der University of Liverpool) werden wir vier besondere Zeichen diskutieren, die uns neue Einblicke in die Vorstellungswelt eröffnen, darunter die Charakterisierung des erstmals bei Anchtifi genannten Anti-Gottes Apophis.

Meer informatie

15 – 17 december

Making and Experiencing Graffiti in Ancient and Late Antique Egypt and Sudan

This the 2nd annual Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten (NINO) postdoctoral fellowship conference, to be hosted online via Zoom, organised by Julia C. F. Hamilton as part of a two-year project on Old Kingdom graffiti at Saqqara.

Making and Experiencing Graffiti builds on recent graffiti-themed conferences in ancient and Late Antique Egypt and Sudan (e.g., Emberling and Davis 2019; Ragazzoli, Harmanşah, Salvador, Frood 2018), seeking papers to be presented under two major themes: ‘making’ and ‘experience’. In particular, papers that explore the mode, technique, and performance of graffiti-making are of interest, as are those which consider how textual and figural graffiti intersect with related corpora (e.g., mason’s and quarry marks, rock inscriptions, petroglyphs) along these lines, between the 3rd Millennium BCE – 7th century CE. A narrow definition of graffiti is eschewed, and speakers are encouraged to consider the socio-historical and practical circumstances in which marks and inscriptions were made and how they may respond to each other and other media around them.

Meer informatie

Vrijdag 17 december, 18.30 uur

Im Bett mit den alten Ägyptern – Untersuchungen zum altägyptischen Schlafverhalten
Dr. Simone Gerhards (JGU Mainz)

Auch im alten Ägypten wurde täglich geschlafen – diese Erfahrung war jedoch mit Assoziationen, Empfindungen und Metaphern verbunden, die sich von den heutigen unterscheiden. So wird der Schlaf nicht nur in alltäglichen Kontexten erwähnt und dargestellt, sondern spielt in der Literatur, Heilkunde, Religion, den Moral- sowie Jenseitsvorstellungen eine wichtige Rolle. Der Vortrag wird zwei große Themenbereiche zum Schlaf behandeln: Zum einen soll die Frage beantwortet werden, was über das tatsächliche Schlafverhalten bekannt ist (z. B. die Schlafdauer und die Gestaltung des Schlafplatzes). Zum anderen wird es darum gehen, was uns Texte und Bilder über das Wesen des Schlafes, seinen Einfluss auf den menschlichen Körper, die Umwelt und Gesellschaft verraten. Durch Vergleiche mit Schlafmustern anderer (antiker) Kulturen und unseren modernen Eigenheiten wird nach dem Vortrag sicher auch das eigene Schlafverhalten in einem neuen Licht erscheinen.

Meer informatie

Zondag 19 december, 14.00 uur

RMO Topstukkenlezing: Het handschrift van Ipoewer
Lara Weiss

In deze topstukkenlezing vertelt conservator Lara Weiss over de ‘vermaningen’ van Ipoewer, het beroemdste Egyptische handschrift uit de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden.

Ze gaat dieper in op de mogelijke archeologische herkomst, de inhoud en de verschillende duidingen van de tekst uit het Nieuwe Rijk (ca. 1307-1196 v.Chr.). Het handschrift van Ipoewer beschrijft de teloorgang van “de goeie ouwe tijd”, en de sociale ellende en burgeroorlog die daaruit voortvloeide.

Meer informatie

Dinsdag 21 december, 20.00 uur

Chaos en Beheersing: Henri Asselberghs en zijn vriendschap met Jean Capart
Marleen De Meyer

Kosten: €4 voor niet-leden

In 1961 publiceerde Henri Asselberghs een baanbrekende studie over de concepten van ‘chaos versus controle’ in de Predynastische en Vroegdynastische iconografie.

Zijn boek lijkt echter uit het niets te komen, want niet alleen had Asselberghs nooit eerder over deze vroege periode van de Egyptische geschiedenis gepubliceerd, hij was niet eens Egyptoloog, maar directeur van het Spoorwegmuseum in Utrecht. Wie was deze Mijnheer Asselberghs, en hoe kwam hij tot zijn magnum opus? In deze lezing worden op basis van archiefbronnen en familiedocumenten zijn leven en carrière in de eerste helft van de 20e eeuw gereconstrueerd. Speciale aandacht gaat naar Belgisch Egyptoloog Jean Capart, met wie hij een kwart eeuw bevriend was, en die een cruciale rol speelde in zijn ontwikkeling als Egyptoloog.

Meer informatie

Egyptologisch nieuws

Het is alweer een tijdje terug dat u op deze website nieuws heeft kunnen lezen uit Egypte. In oktober ben ik twee weken naar Egypte geweest, waarover later meer! Hier alvast het laatste Egyptologische nieuws:

Saqqara

In april 2019 vond een Tsjechische archeologische missie in Zuid-Saqqara het graf van de hoge ambtenaar Khuwy, die leefde aan het einde van de 5e dynastie van het Oude Rijk (rond 2400 v.Chr.). Opvallend aan het graf was de rijke beschildering, die uitzonderlijk goed bewaard is gebleven.

In het graf werd een gemummificeerd lichaam aangetroffen dat technieken en materialen laat zien van duizend jaar na de tijd van Khuwy. Mummificatie tijdens het Oude Rijk was relatief simpel, en als het lichaam van Khuwy blijkt te zijn zou dit onze kennis van de ontwikkeling van mummificatie op zijn kop zetten, aldus expert Salima Ikram. Echter is het ook mogelijk dat het graf is hergebruikt in een latere tijd. Dit moet koolstofdatering uitwijzen.

Het kleurrijke graf van Khuwy (foto: Mohamed El-Shahed/AFP)

Ook is in Saqqara het Nieuwerijks graf van Ptahemwia herontdekt. Niet de Ptahemwia die we kennen van de Nederlandse opgraving, maar een buurman in het gebied dat door Egyptische archeologen wordt onderzocht. Het graf dateert uit de tijd van Ramses II en de eigenaar was onder andere verantwoordelijk voor de schatkist en de veestapel van de koning.

Het graf werd reeds in 1859 gefotografeerd door de Franse Egyptoloog Théodule Devéria, de assistent van Auguste Mariette. Dit is te lezen in een artikel door Nico Staring.

Het graf van Ptahemwia in 2021 (foto’s: See News)

Het graf van Ptahemwia in 1859 (foto: Théodule Devéria)

Heliopolis

In het huidige El-Matariya, een wijk in Cairo, heeft een Egyptisch-Duitse missie tempelblokken gevonden uit de tijd van Nectanebo I (ca. 370 v.Chr.). Ook werden architectonische elementen aangetroffen uit de tijd van Ramses II, Merenptah en koning Apries, wat aangeeft dat de tempel al sinds de 19e dynastie in gebruikt was. De tempel werd keer op keer uitgebreid en verfraaid. Ook uit de Ptolemeïsche Periode zijn er werkplaatsen bekend waarin beelden werden gemaakt en faience shabti’s vervaardigd.

Vondsten uit Heliopolis (foto: Ministry of Tourism and Antiquities)

Luxor

In Luxor wordt alles in gereedheid gebracht om de sfinxenlaan te openen tussen de tempels van Karnak en Luxor. De stad wordt opgeknapt, er zijn honderden lampen geïnstalleerd, paden aangelegd en iedere avond wordt de licht- en geluidsinstallatie uitvoerig getest. De grote opening zou 4 november plaatsvinden met een bezoek aan Luxor door de president, maar deze is tot nader order uitgesteld. Het spektakel moet gepaard gaan met een processie van boten, het Opetfeest waardig, en optredens van zang en dans. De 2,7 km lange weg tussen de twee tempels werd ooit omzoomd door 1350 sfinxen, waarvan er enkele honderden bewaard zijn gebleven.

Een modern Opetfeest? (foto: Chicago House)

In Luxor zijn diverse archeologische opgravingen weer aan het werk, zoals het Middle Kingdom Theban Project. Hun voortgang kun je volgen in het digging diary.

Aswan

In het zuiden van Egypte wil men het Aswan Museum restaureren en uitbreiden. Het museumpje bevindt zich op het eiland Elefantine in de Nijl. Het werd gesticht in 1898 als laatste rustplaats voor Sir William Willcocks, de ingenieur die de Aswandam ontwierp. Daarna werd het omgebouwd tot museum en als zodanig geopend in 1917. Inmiddels is het museum al tien jaar dicht. Het zal worden uitgebreid om plaats te bieden aan meer artefacten, onder andere die ontdekt zijn door de Duitse archeologische missie die sinds 1969 op het eiland werkt.

Archeologische resten op het eiland Elefantine (foto: Nicky van de Beek)

Ander nieuws

Een shabti die zich in het bezit van de vijfde graaf van Carnarvon bevond is nu te zien in het Chau Chak Wing Museum in Australië. Het grafbeeldje werd in 1908 opgegraven in Thebe en behoort aan Senseneb, de moeder van Tetiky die leefde in de 18e dynastie.

Carnarvon groef het daar op en het kwam terecht op zijn landgoed Highclere Castle in Engeland. Samen met enkele vondsten uit het graf van Toetanchamon (ontdekt in 1922) was het daar lange tijd verborgen in een kastje dat per opbod bij Sotheby’s verkocht werd. De vinder Maximilian Preston gaf de vondsten terug aan de inmiddels zesde graaf van Carnarvon, maar mocht de shabti houden als dank. Na zijn dood in Zuid-Afrika emigreerde zijn dochter naar Australië, waar haar dochter het weer doneerde aan het museum in Sydney. Een lange reis voor een klein beeldje!

Nieuws uit Egypte

Cairo

We wachten al jaren met smart op de opening van het Grand Egyptian Museum, maar door geldgebrek, revoluties en pandemieën is dit moment steeds uitgesteld. Nu heeft Zahi Hawass verklaard dat de opening zal plaatsvinden op 4 november 2022. Datzelfde jaar zal het 100 jaar geleden zijn dat het graf van Toetanchamon is ontdekt door Howard Carter en 200 jaar sinds de ontcijfering van de steen van Rosetta door Champollion.

Het GEM in aanbouw (foto)

Tijd voor een feestje dus. De opening van het GEM zal dan ook gepaard gaan met een tien dagen durend festival en het debuut van de opera ‘Toetanchamon’, waaraan de archeoloog Hawass zelf meegeschreven heeft. Waar een Egypte-liefhebber drie dagen nodig had om het oude museum aan het Tahrirplein grondig te bekijken, zegt Egyptologieprofessor Ahmed Badran dat je voor de 500.000 m2 van het GEM wel zeven dagen kunt uittrekken. Voor de meer toeristisch ingestelde bezoeker is er ook een korte route beschikbaar, wat het museum goed te combineren maakt met de naastgelegen piramides van Giza. Het museum zal alleen al 2000 nog niet eerder geziene objecten tonen uit de grafinhoud van Toetanchamon.

Steeds meer objecten worden getransporteerd naar het nieuwe museum, zoals de zonneboot van Cheops, zes beelden van koning Sesostris I en een offertafel van Mentoehotep II. Maar wat blijft er te zien in het oude museum? Daar zullen de grafschatten van Tanis de oude Toetanchamon-vleugel gaan opvullen. Deze verzameling van sieraden, kronen, gouden maskers en zilveren kisten doet bijna niet onder voor die van de jonge koning, maar de ontdekking ervan door Pierre Montet werd overschaduwd door de Tweede Wereldoorlog.

De zilveren kist van Shoshenq II (foto)

De rest van het museum zal in samenwerking met enkele buitenlandse musea (waaronder het RMO in Leiden) een (gedeeltelijk) nieuwe inrichting krijgen, waarbij meer thematisch dan chronologisch wordt gewerkt. Ook zijn er berichten dat het museum beter toegankelijk wordt gemaakt voor mensen met een (lichamelijke) beperking.

Het derde grote museum in Cairo, het National Museum for Egyptian Civilization (NMEC), wordt inmiddels drukbezocht, en wel vooral door Egyptische bezoekers. Het is de grote trots van directeur Ahmed Ghoneim en werd in april dit jaar met veel bombast geopend tijdens de mummieparade die live op internet te volgen was. Het museum bevat smaakvol ingerichte vitrines met objecten uit alle stadia van de Egyptische beschaving: van de predynastische tot de Islamitische periode. Ook hier worden thema’s gepresenteerd zoals moederschap, voedsel, medicijnen en muziek. De mummies hebben een speciale zaal gekregen. Er is gebruikt gemaakt van moderne technologie om het museum voor de vele obligatoire schoolkinderen interactiever te maken. Verder bevat het complex een theater voor muziek en andere optredens, en laboratoria voor de restauratie van objecten. Interessant is dat het museum zich door de lockdown meer op Egyptische bezoekers dan op buitenlandse toeristen is gaan richten, waarbij ook de jongere generaties niet worden vergeten.

In het NMEC (foto)

Saqqara

Het belangrijkste nieuws uit Saqqara is dat de zuidtombe van de trappenpiramide van Djoser is geopend voor bezoekers. De restauratie begonnen in 2006 is inmiddels voltooid. De bezoeker kan nu zelf afdalen in de gangen, de granieten sarcofaag van dichtbij bekijken en de restanten zien van de prachtige faience tegeltjes die Djoser’s grafkapel sieren. Alles is veilig gemaakt voor bezoekers en goed verlicht. Ondergetekende kan niet wachten om dit grafcomplex te bezoeken!

Luxor

In de omgeving van Luxor begint het archeologische en toeristische seizoen weer aan te vangen ondanks corona. Enkele opgravingen zijn weer aan de gang, zoals het South Asasif en Ankhhor project. Verder zijn er zowel renovatieplannen als controverse: wederom wil men van Luxor één groot openluchtmuseum maken, maar hierdoor werd o.a. een prachtig 120 jaar oud huis gesloopt. De vraag is dus welk erfgoed het gouvernement van Luxor precies wil bewaren: alleen het faraonische, en mag daarvoor andere historische architectuur worden gesloopt?

Het Andraeos paleis voor de sloop

In de Karnaktempel is men in ieder geval bezig met kosmetische werkzaamheden, waarbij voor het eerst de prachtige kleuren van enkele zuilen aan het licht komen. Ook is er een monumentale architraaf gevonden van Thoetmosis III tijdens het vrijmaken van de Sfinxenlaan tussen de tempels van Karnak en Luxor. De bedoeling is dat men uiteindelijk over deze weg van de ene naar de andere tempel kan lopen, en dat de inauguratie hiervan ook weer gepaard gaat met een parade. Deze parade moet iets weg gaan hebben van het vroegere Opetfestival, dus we zijn uiteraard erg benieuwd.

Kleur op de zuilen in Karnak! (foto met dank aan Mohamed A. Fahmy)

Alexandrië

In Alexandrië zijn resten gevonden van een woonwijk uit de Grieks-Romeinse periode, bewoond tussen de tweede eeuw voor Chr. en de vierde eeuw na Chr. De wijk had toen al riolering en een systeem van cisternes en waterputten. Er zijn aardewerken potten en lampen gevonden, en kapellen waarin de godinnen Athene en Dimitra werden vereerd. De wijk had een markt en werkplaatsen waar onder andere beeldjes werden geproduceerd van goden, helden en andere ‘celebrities’. Andere vondsten zoals gewichten van een weefgetouw en visnetten wijzen op industriële activiteiten. De opgravingen duren negen maanden en de site zal in kaart gebracht worden met 3D technologie.

Archeologische resten van de woonwijk in Alexandrië (foto)

Reizen naar Egypte

Waarschijnlijk heeft u gemerkt dat Egypte door Engeland van de rode lijst is gehaald. Volgens het Nederlandse reisadvies is Egypte nog grotendeels oranje.

Inmiddels boeken alweer meer mensen een reis naar Egypte en het lijkt erop dat er toch een toeristisch seizoen zal zijn. Mocht u op reis gaan, controleer dan goed wat de regels zijn en of u de juiste documenten bij zich heeft. Voor Egypte geldt bijvoorbeeld alleen een geprint vaccinatiebewijs (de app volstaat niet), waarbij de laatste prik ten minste 14 dagen van tevoren is toegediend. Indien u slechts één vaccinatie heeft gehad is een PCR-test alsnog vereist, behalve als het om het Janssen-vaccin gaat, waarbij een enkele prik volstaat. In Egypte zijn mondkapjes verplicht op luchthavens, in musea en in taxi’s. Ook bij terugkomst in het thuisland is een coronabewijs nodig. Controleer daarnaast goed waar u voor verzekerd bent in het geval van een oranje reisadvies.

Mocht u naar Egypte gaan: wees voorzichtig en veel reisplezier!

Pagina 1 van 29

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén