Egyptologie voor iedereen

Categorie: Nieuws Pagina 1 van 14

Egyptologisch nieuws

Het is alweer een tijdje terug dat u op deze website nieuws heeft kunnen lezen uit Egypte. In oktober ben ik twee weken naar Egypte geweest, waarover later meer! Hier alvast het laatste Egyptologische nieuws:

Saqqara

In april 2019 vond een Tsjechische archeologische missie in Zuid-Saqqara het graf van de hoge ambtenaar Khuwy, die leefde aan het einde van de 5e dynastie van het Oude Rijk (rond 2400 v.Chr.). Opvallend aan het graf was de rijke beschildering, die uitzonderlijk goed bewaard is gebleven.

In het graf werd een gemummificeerd lichaam aangetroffen dat technieken en materialen laat zien van duizend jaar na de tijd van Khuwy. Mummificatie tijdens het Oude Rijk was relatief simpel, en als het lichaam van Khuwy blijkt te zijn zou dit onze kennis van de ontwikkeling van mummificatie op zijn kop zetten, aldus expert Salima Ikram. Echter is het ook mogelijk dat het graf is hergebruikt in een latere tijd. Dit moet koolstofdatering uitwijzen.

Het kleurrijke graf van Khuwy (foto: Mohamed El-Shahed/AFP)

Ook is in Saqqara het Nieuwerijks graf van Ptahemwia herontdekt. Niet de Ptahemwia die we kennen van de Nederlandse opgraving, maar een buurman in het gebied dat door Egyptische archeologen wordt onderzocht. Het graf dateert uit de tijd van Ramses II en de eigenaar was onder andere verantwoordelijk voor de schatkist en de veestapel van de koning.

Het graf werd reeds in 1859 gefotografeerd door de Franse Egyptoloog Théodule Devéria, de assistent van Auguste Mariette. Dit is te lezen in een artikel door Nico Staring.

Het graf van Ptahemwia in 2021 (foto’s: See News)

Het graf van Ptahemwia in 1859 (foto: Théodule Devéria)

Heliopolis

In het huidige El-Matariya, een wijk in Cairo, heeft een Egyptisch-Duitse missie tempelblokken gevonden uit de tijd van Nectanebo I (ca. 370 v.Chr.). Ook werden architectonische elementen aangetroffen uit de tijd van Ramses II, Merenptah en koning Apries, wat aangeeft dat de tempel al sinds de 19e dynastie in gebruikt was. De tempel werd keer op keer uitgebreid en verfraaid. Ook uit de Ptolemeïsche Periode zijn er werkplaatsen bekend waarin beelden werden gemaakt en faience shabti’s vervaardigd.

Vondsten uit Heliopolis (foto: Ministry of Tourism and Antiquities)

Luxor

In Luxor wordt alles in gereedheid gebracht om de sfinxenlaan te openen tussen de tempels van Karnak en Luxor. De stad wordt opgeknapt, er zijn honderden lampen geïnstalleerd, paden aangelegd en iedere avond wordt de licht- en geluidsinstallatie uitvoerig getest. De grote opening zou 4 november plaatsvinden met een bezoek aan Luxor door de president, maar deze is tot nader order uitgesteld. Het spektakel moet gepaard gaan met een processie van boten, het Opetfeest waardig, en optredens van zang en dans. De 2,7 km lange weg tussen de twee tempels werd ooit omzoomd door 1350 sfinxen, waarvan er enkele honderden bewaard zijn gebleven.

Een modern Opetfeest? (foto: Chicago House)

In Luxor zijn diverse archeologische opgravingen weer aan het werk, zoals het Middle Kingdom Theban Project. Hun voortgang kun je volgen in het digging diary.

Aswan

In het zuiden van Egypte wil men het Aswan Museum restaureren en uitbreiden. Het museumpje bevindt zich op het eiland Elefantine in de Nijl. Het werd gesticht in 1898 als laatste rustplaats voor Sir William Willcocks, de ingenieur die de Aswandam ontwierp. Daarna werd het omgebouwd tot museum en als zodanig geopend in 1917. Inmiddels is het museum al tien jaar dicht. Het zal worden uitgebreid om plaats te bieden aan meer artefacten, onder andere die ontdekt zijn door de Duitse archeologische missie die sinds 1969 op het eiland werkt.

Archeologische resten op het eiland Elefantine (foto: Nicky van de Beek)

Ander nieuws

Een shabti die zich in het bezit van de vijfde graaf van Carnarvon bevond is nu te zien in het Chau Chak Wing Museum in Australië. Het grafbeeldje werd in 1908 opgegraven in Thebe en behoort aan Senseneb, de moeder van Tetiky die leefde in de 18e dynastie.

Carnarvon groef het daar op en het kwam terecht op zijn landgoed Highclere Castle in Engeland. Samen met enkele vondsten uit het graf van Toetanchamon (ontdekt in 1922) was het daar lange tijd verborgen in een kastje dat per opbod bij Sotheby’s verkocht werd. De vinder Maximilian Preston gaf de vondsten terug aan de inmiddels zesde graaf van Carnarvon, maar mocht de shabti houden als dank. Na zijn dood in Zuid-Afrika emigreerde zijn dochter naar Australië, waar haar dochter het weer doneerde aan het museum in Sydney. Een lange reis voor een klein beeldje!

Nieuws uit Egypte

Cairo

We wachten al jaren met smart op de opening van het Grand Egyptian Museum, maar door geldgebrek, revoluties en pandemieën is dit moment steeds uitgesteld. Nu heeft Zahi Hawass verklaard dat de opening zal plaatsvinden op 4 november 2022. Datzelfde jaar zal het 100 jaar geleden zijn dat het graf van Toetanchamon is ontdekt door Howard Carter en 200 jaar sinds de ontcijfering van de steen van Rosetta door Champollion.

Het GEM in aanbouw (foto)

Tijd voor een feestje dus. De opening van het GEM zal dan ook gepaard gaan met een tien dagen durend festival en het debuut van de opera ‘Toetanchamon’, waaraan de archeoloog Hawass zelf meegeschreven heeft. Waar een Egypte-liefhebber drie dagen nodig had om het oude museum aan het Tahrirplein grondig te bekijken, zegt Egyptologieprofessor Ahmed Badran dat je voor de 500.000 m2 van het GEM wel zeven dagen kunt uittrekken. Voor de meer toeristisch ingestelde bezoeker is er ook een korte route beschikbaar, wat het museum goed te combineren maakt met de naastgelegen piramides van Giza. Het museum zal alleen al 2000 nog niet eerder geziene objecten tonen uit de grafinhoud van Toetanchamon.

Steeds meer objecten worden getransporteerd naar het nieuwe museum, zoals de zonneboot van Cheops, zes beelden van koning Sesostris I en een offertafel van Mentoehotep II. Maar wat blijft er te zien in het oude museum? Daar zullen de grafschatten van Tanis de oude Toetanchamon-vleugel gaan opvullen. Deze verzameling van sieraden, kronen, gouden maskers en zilveren kisten doet bijna niet onder voor die van de jonge koning, maar de ontdekking ervan door Pierre Montet werd overschaduwd door de Tweede Wereldoorlog.

De zilveren kist van Shoshenq II (foto)

De rest van het museum zal in samenwerking met enkele buitenlandse musea (waaronder het RMO in Leiden) een (gedeeltelijk) nieuwe inrichting krijgen, waarbij meer thematisch dan chronologisch wordt gewerkt. Ook zijn er berichten dat het museum beter toegankelijk wordt gemaakt voor mensen met een (lichamelijke) beperking.

Het derde grote museum in Cairo, het National Museum for Egyptian Civilization (NMEC), wordt inmiddels drukbezocht, en wel vooral door Egyptische bezoekers. Het is de grote trots van directeur Ahmed Ghoneim en werd in april dit jaar met veel bombast geopend tijdens de mummieparade die live op internet te volgen was. Het museum bevat smaakvol ingerichte vitrines met objecten uit alle stadia van de Egyptische beschaving: van de predynastische tot de Islamitische periode. Ook hier worden thema’s gepresenteerd zoals moederschap, voedsel, medicijnen en muziek. De mummies hebben een speciale zaal gekregen. Er is gebruikt gemaakt van moderne technologie om het museum voor de vele obligatoire schoolkinderen interactiever te maken. Verder bevat het complex een theater voor muziek en andere optredens, en laboratoria voor de restauratie van objecten. Interessant is dat het museum zich door de lockdown meer op Egyptische bezoekers dan op buitenlandse toeristen is gaan richten, waarbij ook de jongere generaties niet worden vergeten.

In het NMEC (foto)

Saqqara

Het belangrijkste nieuws uit Saqqara is dat de zuidtombe van de trappenpiramide van Djoser is geopend voor bezoekers. De restauratie begonnen in 2006 is inmiddels voltooid. De bezoeker kan nu zelf afdalen in de gangen, de granieten sarcofaag van dichtbij bekijken en de restanten zien van de prachtige faience tegeltjes die Djoser’s grafkapel sieren. Alles is veilig gemaakt voor bezoekers en goed verlicht. Ondergetekende kan niet wachten om dit grafcomplex te bezoeken!

Luxor

In de omgeving van Luxor begint het archeologische en toeristische seizoen weer aan te vangen ondanks corona. Enkele opgravingen zijn weer aan de gang, zoals het South Asasif en Ankhhor project. Verder zijn er zowel renovatieplannen als controverse: wederom wil men van Luxor één groot openluchtmuseum maken, maar hierdoor werd o.a. een prachtig 120 jaar oud huis gesloopt. De vraag is dus welk erfgoed het gouvernement van Luxor precies wil bewaren: alleen het faraonische, en mag daarvoor andere historische architectuur worden gesloopt?

Het Andraeos paleis voor de sloop

In de Karnaktempel is men in ieder geval bezig met kosmetische werkzaamheden, waarbij voor het eerst de prachtige kleuren van enkele zuilen aan het licht komen. Ook is er een monumentale architraaf gevonden van Thoetmosis III tijdens het vrijmaken van de Sfinxenlaan tussen de tempels van Karnak en Luxor. De bedoeling is dat men uiteindelijk over deze weg van de ene naar de andere tempel kan lopen, en dat de inauguratie hiervan ook weer gepaard gaat met een parade. Deze parade moet iets weg gaan hebben van het vroegere Opetfestival, dus we zijn uiteraard erg benieuwd.

Kleur op de zuilen in Karnak! (foto met dank aan Mohamed A. Fahmy)

Alexandrië

In Alexandrië zijn resten gevonden van een woonwijk uit de Grieks-Romeinse periode, bewoond tussen de tweede eeuw voor Chr. en de vierde eeuw na Chr. De wijk had toen al riolering en een systeem van cisternes en waterputten. Er zijn aardewerken potten en lampen gevonden, en kapellen waarin de godinnen Athene en Dimitra werden vereerd. De wijk had een markt en werkplaatsen waar onder andere beeldjes werden geproduceerd van goden, helden en andere ‘celebrities’. Andere vondsten zoals gewichten van een weefgetouw en visnetten wijzen op industriële activiteiten. De opgravingen duren negen maanden en de site zal in kaart gebracht worden met 3D technologie.

Archeologische resten van de woonwijk in Alexandrië (foto)

Reizen naar Egypte

Waarschijnlijk heeft u gemerkt dat Egypte door Engeland van de rode lijst is gehaald. Volgens het Nederlandse reisadvies is Egypte nog grotendeels oranje.

Inmiddels boeken alweer meer mensen een reis naar Egypte en het lijkt erop dat er toch een toeristisch seizoen zal zijn. Mocht u op reis gaan, controleer dan goed wat de regels zijn en of u de juiste documenten bij zich heeft. Voor Egypte geldt bijvoorbeeld alleen een geprint vaccinatiebewijs (de app volstaat niet), waarbij de laatste prik ten minste 14 dagen van tevoren is toegediend. Indien u slechts één vaccinatie heeft gehad is een PCR-test alsnog vereist, behalve als het om het Janssen-vaccin gaat, waarbij een enkele prik volstaat. In Egypte zijn mondkapjes verplicht op luchthavens, in musea en in taxi’s. Ook bij terugkomst in het thuisland is een coronabewijs nodig. Controleer daarnaast goed waar u voor verzekerd bent in het geval van een oranje reisadvies.

Mocht u naar Egypte gaan: wees voorzichtig en veel reisplezier!

Nieuwe ontdekkingen

Gezonken schip

Onderwaterarcheologen hebben een militair schip ontdekt in de verzonken stad van Thonis-Heracleion. Ooit was dit Egypte’s grootste zeehaven, nog voor de stichting van de stad Alexandrië door Alexander de Grote in 331 v.Chr. De stad ging ten onder door aardbevingen en vloedgolven. In 2001 werden de resten teruggevonden in Abu Qir bij Alexandrië. De stad wordt opgegraven door een Egyptisch-Frans team.

Het schip zelf zonk waarschijnlijk toen de nabijgelegen tempel van Amon instortte in de tweede eeuw v.Chr. Het is 25 meter lang, met roeiriemen en een groot zeil, gebouwd volgens klassiek recept maar met Egyptische kenmerken. Grieken vestigden zich in Thonis-Heracleion om handel te drijven, en bouwden hun eigen heiligdommen bij de tempel van Amon. De overblijfselen van deze verschillende godshuizen werden door elkaar gevonden.

Bron: Reuters

Havenstad

Een andere havenstad wordt opgegraven door een Pools team van archeologen. In Marea aan het Mariout-meer ten zuiden van Alexandrië is een heel nieuw stadsdeel blootgelegd. De stad werd gesticht tijdens de 25e dynastie (ca. 700 v.Chr.) en was een populaire bestemming voor Christelijke pelgrims. Al in 1866 werd de stad herontdekt.

Tegenwoordig gebruikt men non-invasieve (remote sensing) technieken om de bodem te onderzoeken. Hierdoor is een nieuw stadsdeel ontdekt van 13 hectare met rijtjeshuizen en veranda’s. Pelgrims deden de stad aan op weg naar Abu Mena, waar de koptische heilige Menas van Alexandrië lag begraven. Hier werden onder andere flesjes met heilig water verkocht die over het hele Mediterrane gebied zijn teruggevonden.

Bronnen: Archeologie Online | Antiquity

Dierenmummies

In het UMC in Amsterdam zijn dertien dierenmummies gescand. Deze zijn afkomstig uit de collectie van het Allard Pierson Museum. De krokodil, vissen, vogels, katten, muis en mestkever werden in processie naar de afdeling radiologie gebracht, waar ze werden onderworpen aan hoge resolutie CT-scans.

De meeste van deze dieren bevonden zich in de verzameling van Haagse bankier Constant Lunsingh-Scheurleer, die aan de basis stond van de Amsterdamse collectie. De krokodil bevond zich lange tijd in Engeland. De dieren werden in de eeuwen voor Christus vereerd maar ook gefokt om te worden verwerkt tot mummie, een lucratieve pelgrimshandel.

Door het bestuderen van krokodillenmummie-DNA was Egyptologe Salima Ikram er al achter gekomen dat er meerdere soorten in de Nijl hebben gezwommen (de Crocodylus suchus en Crocodylus niloticus). Behalve dat het heel leuk is om dierenmummies door te lichten, draagt het ook bij aan onderzoek naar uitgestorven en bedreigde soorten.

Bron: Parool

Roofkunst

Op de TEFAF-beurs in Maastricht is een Egyptisch beeldje onderschept dat illegaal het land moet hebben verlaten. Het gaat om een beeldje van de Ouderijks priester Nikauptah. De priester draagt een korte kilt, zijn naam staat op de zijkant.

Het Ministerie van Oudheden heeft het beeldje in samenwerking met de Egyptische ambassade in Den Haag gerepatrieerd. Het zou illegaal zijn opgegraven en was niet bekend bij enig museum of archeologische site in Egypte. Het is waarschijnlijk uit Saqqara afkomstig, aldus directeur Abdel-Gawad van de Recovered Antiquities Administration.

Bron: Ahram

Pagina 1 van 14

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén